การออกแบบลวดลายและพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปจากผ้าฝ้ายทอมือพิมพ์ลวดลายอัตลักษณ์ท้องถิ่นด้วยแม่พิมพ์ลายร่วมกับการมัดย้อม เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์และยกระดับเศรษฐกิจฐานรากในจังหวัดอุบลราชธานี

บทคัดย่อ/Abstract

การดำเนินงานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอัตลักษณ์ท้องถิ่นและศักยภาพของผู้ประกอบการ ออกแบบลวดลายอัตลักษณ์ท้องถิ่นด้วยแม่พิมพ์ลายร่วมกับการมัดย้อมโดยใช้สีย้อมจากธรรมชาติ พัฒนาผลิตภัณฑ์และเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์แปรรูปจากผ้าฝ้ายทอมือ มีผู้ประกอบการเข้าร่วมโครงการ 2 กลุ่ม ประกอบด้วย กลุ่มอาชีพเสริมบ้านป่ากุงน้อยและ กลุ่มทอผ้าบ้านคำบง จากการศึกษาพบว่า ผู้ประกอบการมีศักยภาพในการนำเส้นด้ายจากฝ้ายมาย้อมสีและทอเป็นผืนผ้าหลายลวดลาย และตัดเย็บเป็นผลิตภัณฑ์แปรรูป กลุ่มอาชีพเสริมบ้านป่ากุงน้อยใช้ลายขอ ลายสิริวัณวลี ลายสร้อยศรีเมือง กลุ่มทอผ้าบ้านคำบงใช้ลายน้ำไหล ลายมงดอกคูณ ลายขอวอ ลายสิริวัณวลี ลายสร้อยศรีเมือง การออกแบบลวดลายอัตลักษณ์ท้องถิ่นของกลุ่มทอผ้าบ้านคำบงจะเน้นสร้างลวดลายจากใบไผ่และต้นไผ่ ออกแบบเป็นลายไผ่สิริวรี ส่วนกลุ่มอาชีพเสริมบ้านป่ากุงน้อยจะเน้นสร้างลวดลายจากใบกุงหรือใบตองกุง ดอกพุดและสัตว์อีสานในท้องถิ่น ออกแบบเป็นลายตองกุง ลายพุดชาด ลายกะปู และลายกะปอม การออกแบบและผลิตแม่พิมพ์ลายโดยการใช้พลาสติก PP และสติ๊กเกอร์ PVC แบบบาง สีที่ใช้พิมพ์ลวดลายใช้สีจากธรรมชาติ ได้แก่ สีจากขมิ้นและแก่นฝาง การพิมพ์ลายทำโดยนำผงสีธรรมชาติมาผสมกับแป้งบล็อกลายและสารช่วยติดสี (อัตราส่วน 1:1:1) ปาดลงบนแม่พิมพ์ลาย พบว่า สีของลวดลายจะขึ้นกับชนิดของสีย้อมธรรมชาติและสารช่วยติดสี (สารส้ม สารสนิมเหล็ก สารจุนสี) โดยการใช้สีขมิ้นและสารส้มจะได้ลวดลายสีเหลือง การใช้สีแก่นฝางและสารส้มจะได้ลวดลายสีน้ำตาล การใช้สีแก่นฝางและสารสนิมเหล็กจะได้ลวดลายสีม่วงดำ การสร้างลวดลายด้วยเทคนิคการมัดย้อม ทำได้โดยใช้วิธีการมัด การพับและการบิดผ้า แล้วนำไปย้อมด้วยสีจากธรรมชาติร่วมกับการใช้สารช่วยติดสีจะได้ลวดลายอิสระอย่างง่าย ได้สีตามชนิดของสีย้อมและสารช่วยติดสีและสามารถยึดติดเนื้อผ้าได้ดี การสร้างลวดลายจากแม่พิมพ์ลายร่วมกับการมัดย้อมจะได้ลวดลายอิสระและลายอัตลักษณ์บนผืนผ้า สีของลวดลายขึ้นกับชนิดและความเข้มข้นของสีย้อมธรรมชาติและสารช่วยติดสี โดยการใช้ สีจากขมิ้นร่วมกับสารสนิมเหล็กจะได้ลายสีน้ำตาล การใช้สีจากแก่นฝางร่วมกับสารสนิมเหล็กจะได้ลายสีม่วงดำ การใช้สีจากขมิ้นร่วมกับสารส้มจะได้ลายสีเหลือง ซึ่งการใช้เทคนิคการพิมพ์ผ้าด้วยแม่พิมพ์ลายร่วมกับการมัดย้อมโดยใช้สีย้อมจากธรรมชาติและสารช่วยติดสีจะทำให้ได้ลวดลายอัตลักษณ์ผสมผสานกับลวดลายอิสระที่มีความหลากหลายของลวดลายเพิ่มขึ้น การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากผ้าฝ้ายทอมือและเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ ทำโดยพิมพ์ลายอัตลักษณ์ร่วมกับการมัดย้อม ใช้สีย้อมจากธรรมชาติร่วมกับการใช้สารช่วยติดสี จะได้ผืนผ้าลายอิสระและลายอัตลักษณ์ท้องถิ่น ออกแบบและตัดเย็บขึ้นแบบเป็นผลิตภัณฑ์กระเป๋าหลายแบบ บรรจุในบรรจุภัณฑ์ซองใสหรือถุงซิปใส ทำด้วยวัสดุ PVC ขนาดตามผลิตภัณฑ์ที่ผลิตขึ้น พร้อมบรรจุฉลากสินค้าภายในบรรจุภัณฑ์โดยฉลากสินค้าจะแสดงรายละเอียดของผลิตภัณฑ์และตราสัญลักษณ์ของผู้ประกอบการอย่างชัดเจน ทำให้ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงข้อมูลของผลิตภัณฑ์ได้ง่ายขึ้น