การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1)เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐานการดำเนินงานการสร้างเสริมสุขภาวะในโรงเรียนแบบบูรณาการในการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมผ่านวิถีชุมชนท้องถิ่น (2) เพื่อพัฒนารูปแบบการการสร้างเสริมสุขภาวะในโรงเรียนแบบบูรณาการในการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมผ่านวิถีชุมชนท้องถิ่น (3)เพื่อทดลองใช้รูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะในโรงเรียนแบบบูรณาการในการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมผ่านวิถีชุมชนท้องถิ่น (4)เพื่อประเมินผลและปรับปรุงรูปแบบการสร้างเสริมการสร้างเสริมสุขภาวะในโรงเรียนแบบบูรณาการในการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมผ่านวิถีชุมชนท้องถิ่น วิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R&D) โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) และเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน คือ (1) วิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐาน (Analysis) กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ได้แก่ ผู้บริหารและครู ในโรงเรียนขนาดกลางที่อยู่ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 สุ่มเลือกเจาะจงตามเกณฑ์ จำนวน 34 คน เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แบบสอบถามบริบท สภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ ความต้องการและ แนวทางการจัดกิจกรรมส่งเสริมสุขภาวะ การวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (2) การออกแบบและพัฒนา (Design and Development) ประชากรที่ใช้ในระยะนี้ ประกอบด้วย ผู้บริหาร ครู เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ตัวแทนชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน จำนวน 10 คน เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แนวการสัมภาษณ์แบบสนทนากลุ่ม ทําการวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา (3) การทดลองใช้ (Implementation)กลุ่มเป้าหมายในการอบรม ได้แก่ นักเรียนชั้นประถมปีที่ 1-6 โรงเรียนบ้านทุ่งขุนน้อยหนองจานวิทยา จำนวน 98 คนโดยใช้วิธีการสุ่มแบบกลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) รูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะในโรงเรียนแบบบูรณาการในการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมผ่านวิถีชุมชนท้องถิ่น 2) แบบทดสอบแบบคู่ขนาน (4) การประเมินผลและปรับปรุง(Evaluation) ประชากรที่ใช้ได้แก่ ผู้ทรงคุณวุฒิ 3คน .ประเมินรูปแบการการสร้างเสริมสุขภาวะฯ เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แบบประเมินคุณภาพของรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะฯ ทําการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยปรากฏดังนี้ 1. ผลการสำรวจข้อมูลพื้นฐานสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการด้านการจัดกิจกรรมส่งเสริมสุขภาวะแบบมีส่วนร่วมของชุมชน พบว่า 1) สภาพปัจจุบัน ครูมีการดำเนินงานการส่งเสริมสุขภาวะในโรงเรียนโดยรวมอยู่ในระดับมาก โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุดคือ ผู้เรียนเป็นสุข รองลงมาคือ โรงเรียนเป็นสุข 2) ครูมีความประสงค์ในการดำเนินงานด้านการส่งเสริมสุขภาวะในโรงเรียน โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุดคือ ผู้เรียนเป็นสุข รองลงมาคือ โรงเรียนเป็นสุข 3) ครูมีความต้องการการจัดกิจกรรมส่งเสริมสุขภาวะแบบมีส่วนร่วมของชุมชนในภาพรวมมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมาก โดยค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ การมีส่วนร่วมสนับสนุนให้ประชาชนในชุมชนเข้าร่วมกิจกรรมตามแผนงาน/โครงการ 2. ผลการพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะในโรงเรียนแบบบูรณาการในการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมผ่านวิถีชุมชนท้องถิ่น พบว่า รูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะในโรงเรียนแบบบูรณาการในการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมผ่านวิถีชุมชนท้องถิ่น ประกอบด้วย 2 ส่วนหลักได้แก่ 1) องค์ประกอบ มี6 องค์ประกอบดังนี้ ได้แก่ โรงเรียน/ชุมชน กรอบแนวคิดด้านสุขภาวะ ความรู้ด้านภูมิปัญญาท้องถิ่น เทคโนโลยีสนับสนุน ปัจจัยการสร้างความรู้ และการวัดและประเมินผล และ 2) ขั้นตอนในการสร้างเสริมสุขภาวะ มี 6 ขั้นตอน ได้แก่ การเตรียมการ จัดตั้งชุมชนการเรียนรู้ การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ด้านสุขภาวะ การสร้างทีมงานในการสร้างเสริมสุขภาวะ การสร้างความรู้และจัดเก็บความรู้ การสร้างต้นแบบการปฏิบัติที่ดี 3. ผลการใช้รูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะในโรงเรียนแบบบูรณาการในการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมผ่านวิถีชุมชนท้องถิ่น พบว่า 1)ผลการทดสอบความรู้ และผลจากแบบสอบถามเจตคติต่อการการสร้างเสริมสุขภาวะในโรงเรียนแบบบูรณาการในการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมผ่านวิถีชุมชนท้องถิ่นหลังการทดลองสูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และ 2) การประเมินความพึงพอใจของผู้เข้ารับการอบรมการเสริมสร้างสุขภาวะในโรงเรียนแบบบูรณาการในการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมผ่านวิถีชุมชนท้องถิ่น ในภาพรวมทุกด้าน มีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมากที่สุด เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านวิทยากรและด้านเนื้อหา มีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมากที่สุด ส่วนด้านบรรยากาศและด้านผลลัพธ์มีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมาก 4. สรุปการประเมินผล และปรับปรุงรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะในโรงเรียนแบบบูรณาการในการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมผ่านวิถีชุมชนท้องถิ่น พบว่า ผู้ทรงคุณวุฒิประเมินคุณภาพรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะในโรงเรียนแบบบูรณาการในการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมผ่านวิถีชุมชนท้องถิ่นโดยภาพรวมในระดับดี โดยด้านที่มีผลการประเมินสูงที่สุด ได้แก่ การนํารูปแบบการจัดการความรู้โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นฯ ไปใช้ปฏิบัติได้ คําสําคัญ สุขภาวะ โรงเรียน การเรียนรู้ ส่วนร่วม วิถีชุมชนท้องถิ่น